Erzurum Tekman İlçesi Taşkesen Mahallesinde Sürdürülebilir "Tek Sağlık" Modeli: Gelişim Üniversitesi’nin Projesine TÜBİTAK Desteği

28-30 Eylül 2026 tarihlerinde Taşkesen Şehit Nurullah Saraç İlkokulu’nda gerçekleştirilecek uygulama, bölgenin sosyo-mekansal özelliklerini ekosistem temelli ve bütüncül bir bakış açısıyla ele alacaktır. Yerel üretim biçimleri ve kırsal yaşam koşulları dikkate alınarak zoonotik hastalıklar konusunda farkındalık oluşturulması ve koruyucu sağlık anlayışının güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Proje, bilimsel bilgiyi gündelik yaşam deneyimleriyle buluşturan üç temel bileşenden oluşmaktadır:

Öğrencilere Yönelik Uygulamalı STEM Etkinlikleri: İlkokul öğrencilerinin çiğ sütün mikroskobik olarak incelenmesi, floresan toz kullanılarak bulaş süreçlerinin canlandırılması ve basit su filtresi tasarımlarının geliştirilmesi gibi uygulamalı çalışmalar aracılığıyla mikrobiyoloji ve hijyen konularını deneyimleyerek öğrenmeleri amaçlanmaktadır. Çocukların edindikleri bilgileri aileleriyle paylaşmaları sayesinde hane düzeyinde sağlık farkındalığının artırılması da hedeflenmektedir.

Tandır Başında Sağlık Buluşmaları: Kırsal alanda gıda üretimi ve bakım süreçlerinde önemli rol üstlenen kadınlarla, resmi eğitim ortamlarının dışında, günlük yaşamın doğal buluşma noktalarından biri olan tandır başlarında bir araya gelinerek koruyucu sağlık konularında etkileşimli sohbetler düzenlenmesi planlanmaktadır. Bu yaklaşım, yerel kültürel yapıya uygun ve katılımcı bir öğrenme ortamı oluşturmayı amaçlamaktadır.

Sürdürülebilir Öğrenme Alanı: Proje kapsamında elde edilen kazanımların uzun vadede devamlılığını sağlamak amacıyla okul bünyesinde öğrenciler ve öğretmenlerin aktif olarak kullanabileceği “Tek Sağlık Çocuk Merak ve Öğrenme Alanı”nın kurulması öngörülmektedir.

Projede görev alan disiplinlerarası ekip ve yürütülecek çalışmalar aşağıdaki gibidir:

• Dr. Öğr. Üyesi Emrah Tüncer (Antropoloji): Projenin saha koordinasyonunun sağlanması ve “Tek Sağlık ve Kırsal Sosyal Hizmet Söyleşisi”nin yürütülmesi.
• Prof. Dr. Mustafa Nizamlıoğlu (Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı): Gıda güvenliği, besin hijyeni ve zoonotik hastalıklar alanındaki uzmanlığını “Peynir Kültürü ve Çiğ Süt Atölyesi” aracılığıyla katılımcılarla paylaşması.
• Dr. Öğr. Üyesi Funda Pehlevan Karabıyık (Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı): Moleküler tıp ve hücresel genetik alanındaki bilgisini “Görünmeyen Tehlike: Bulaş Simülasyonu Atölyesi” kapsamında çocuklara aktarması ve bulaş mekanizmalarını deneyimsel yöntemlerle görünür hale getirmesi.
• Doç. Dr. Anıl Al Rebholz (Sosyoloji): Kadınlara yönelik Tek Sağlık, ekolojik yaşam ve dayanışma temalı atölyenin içerik geliştirme sürecini yürütmesi. Atölye, koruyucu sağlık, gündelik bakım uygulamaları ve kırsal yaşam deneyimlerini kadınların bilgi ve deneyimlerini merkeze alan katılımcı bir yaklaşımla ele alacaktır.
• Dr. Çiğdem Tüncer (Tıp): “Tandır Başı Sohbetleri” etkinliği kapsamında kadınların yaşamın farklı evrelerinde karşılaştıkları sağlık konularında bilgi paylaşımını desteklemesi, koruyucu sağlık uygulamalarına yönelik bilinç oluşturması ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını teşvik etmesi.
• Dr. Öğr. Üyesi Yonca Güneş Yücel Atalay (Genel Sosyoloji): “Tek Sağlık Çocuk Merak ve Öğrenme Alanı” içerisinde yer alacak bilim kitaplığının içerik planlaması, sınıflandırılması ve arşivleme süreçlerini koordine etmesi.
• Arş. Gör. Fatma Türkan Özırmak ve Arş. Gör. Şebnem Çelik Uçuran: “Doğanın Dili ve Gelecek Pasaportu Atölyesi” kapsamında çocukların doğayla bağlarını güçlendirmeye, çevresel duyarlılıklarını artırmaya ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları geliştirmelerine katkı sağlayacak etkinliklerin yürütülmesi.
• Seval Tetik: Saha organizasyonu, lojistik planlama ve operasyonel süreçlerin koordinasyonundan sorumlu olması.

  Farklı disiplinlerden uzmanları aynı çatı altında buluşturan bu güçlü akademik ekip; sosyal hizmet, sosyoloji, antropoloji, tıp, moleküler biyoloji, çocuk gelişimi ve gıda güvenliği alanlarındaki bilgi birikimini ortak bir perspektifte bir araya getirmektedir. Çalışma, karmaşık toplumsal sorunlara disiplinlerarası yaklaşımlarla çözüm üretmeyi, akademik bilgiyi sahadaki uygulamalarla bütünleştirmeyi ve kırsal bölgelerde sürdürülebilir bir “Tek Sağlık” modelinin geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.