İGÜ Sosyal Hizmet Bölümünden Kırsalda Bütüncül Güçlenmeye Yönelik TÜBİTAK 4009 Projesi

İstanbul Gelişim Üniversitesi (İGÜ) Sosyal Hizmet Bölümünün hazırladığı ve TÜBİTAK 4009 Köy Okullarına Yönelik Destek Programı kapsamında desteklenen “Kırsalda Sürdürülebilir Tek Sağlık Yaklaşımıyla Bütüncül Güçlenme” projesi, 28–30 Eylül 2026 tarihlerinde Erzurum’un Tekman ilçesinde gerçekleştirilen saha faaliyetleriyle tamamlandı. İnsan, hayvan ve çevre sağlığını birbiriyle ilişkili biçimde ele alan proje kapsamında çocuklara ve kadınlara yönelik eğitim, atölye ve bilgi paylaşımı etkinlikleri düzenlendi. Çalışmalarla kırsal bölgelerde sağlık ve çevre farkındalığının geliştirilmesi, çocukların bilimsel öğrenme olanaklarının desteklenmesi ve toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi amaçlandı.

Tek Sağlık Yaklaşımı Sosyal Hizmet Perspektifiyle Ele Alındı

Projenin saha programı, Dr. Öğr. Üyesi Emrah Tüncer tarafından gerçekleştirilen “Tek Sağlık ve Kırsal Sosyal Hizmet Söyleşisi” ile başladı. Yerel toplulukla bir araya gelinen söyleşide projenin yaklaşımı, Tek Sağlık anlayışı ve kırsal sosyal hizmetin toplumsal yaşamdaki yeri ele alındı.

Proje kapsamında gerçekleştirilen atölyelerde çocukların sağlık, hijyen, ekoloji ve sürdürülebilirlik konularını deneyimleyerek öğrenmeleri hedeflendi.

Dr. Funda Pehlevan Karabıyık tarafından yürütülen “Görünmeyen Tehlike: Bulaş Simülasyonu” etkinliğinde bulaş zinciri, temas ve hijyen konuları simülasyon yoluyla ele alındı. Aynı zamanda Dr. Funda Pehlevan Karabıyık tarafından gerçekleştirilen “Doğadan Haneye Ekolojik STEM: Sabun Tasarımı” atölyesinde atıkların ve hayvansal yağların değerlendirilmesi, sabun üretimi ve sürdürülebilirlik konularına odaklanıldı. Su filtresi tasarımı çalışmasında ise çocuklar doğal malzemelerle basit filtreleme yöntemlerini deneyimleyerek su, hijyen ve çevre sağlığı arasındaki ilişkiyi keşfetti.

Dr. Funda Pehlevan Karabıyık ve Dr. Çiğdem Tuncer tarafından gerçekleştirilen “Peynir Kültürü ve Çiğ Süt Atölyesi”nde çiğ süt tüketimi, zoonotik riskler ve güvenli süt işleme konuları ele alındı. Böylece çocukların günlük yaşamda karşılaşabilecekleri sağlık risklerini tanımaları ve koruyucu sağlık uygulamalarına ilişkin farkındalık kazanmaları desteklendi.

Arş. Gör. Şebnem Çelik Uçuran ve Arş. Gör. Onur Zeki Anılgan tarafından yürütülen “Kırsalda Psikolojik Dayanıklılık: Kalkanım ve Çantam” atölyesinde ise duygusal farkındalık ve psikososyal dayanıklılık konuları işlendi. Çocukların duygularını tanımaları, kişisel güçlerini keşfetmeleri ve güçlüklerle baş etme becerilerini geliştirmeleri amaçlandı.

Arş. Gör. Fatma Türkan Özırmak ve Arş. Gör. Şebnem Çelik Uçuran tarafından gerçekleştirilen “Doğanın Dili ve Gelecek Pasaportu” atölyesinde ekolojik farkındalık, çocuk hakları ve çevre-toplum-gelecek ilişkisi üzerinde duruldu. Çocukların kendi gelecek tasavvurlarını geliştirmelerine ve çevreye yönelik sorumluluklarını keşfetmelerine olanak sağlayan etkinlikte, katılımcı ve yaratıcı öğrenme yöntemlerinden yararlanıldı.

Kadınlarla Sağlık Okuryazarlığı ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Buluşmaları

Projenin toplumsal katılım boyutunda kadınlara yönelik etkinlikler de gerçekleştirildi. Dr. Çiğdem Tuncer ve ilgili proje ekibi tarafından yürütülen “Tandır Başı Sohbetleri 1: Kırsalda Kadın ve Toplum Sağlığı” buluşmasında koruyucu sağlık ve sağlık okuryazarlığı konuları ele alındı. Yerel yaşam deneyimlerinin paylaşıldığı bu buluşmada kadınların sağlık konularındaki bilgi ve farkındalıklarının desteklenmesi hedeflendi.

Doç. Dr. Anıl Al-Rebholz ve ilgili proje ekibi tarafından gerçekleştirilen “Tandır Başı Sohbetleri 2: Kırsal Kadının Ekolojik Değer Üretimi ve Sürdürülebilirlik Farkındalığı” etkinliğinde kadın emeği, üretim, bakım, çevresel bilgi ve sürdürülebilirlik konuları üzerinde duruldu. Bu çalışmalarla kadınların gündelik yaşamda edindikleri deneyimlerin ve yerel bilgi birikimlerinin ekolojik sürdürülebilirlik yaklaşımıyla birlikte değerlendirilmesine olanak sağlandı.

Proje Sonrasında da Sürecek Bilimsel Öğrenme Ortamı

Projenin kalıcı katkılarından biri, Dr. Öğr. Üyesi Yonca Güneş Yücel Atalay ve proje ekibinin katkılarıyla Taşkesen Şehit Nurullah Saraç İlkokulu’nda oluşturulan “Tek Sağlık Çocuk Merak ve Öğrenme Alanı” oldu. Bilimsel kitaplar ve portatif mikroskoplarla desteklenen alanın okul yönetimine ve öğretmenlere devredilmesiyle öğrencilerin bilimsel kaynaklara erişimlerinin ve araştırma meraklarının proje sonrasında da sürdürülmesi hedeflendi.

Projenin toplumsal katkısı Taşkesen Mahallesi ile sınırlı kalmadı. Gökoğlan ve Dalsöğüt köylerindeki çocuklara yönelik çalışmalarla etkinliklerin erişim alanı genişletildi. İstanbul Gelişim Üniversitesi tarafından hazırlanan kışlık bereler de Taşkesen, Gökoğlan ve Dalsöğüt’teki çocuklara ulaştırılarak projenin dayanışma boyutuna katkı sağladı.

İGÜ Sosyal Hizmet Bölümünün akademik ve uygulamalı çalışmalarını kırsal alana taşıyan proje, Tek Sağlık yaklaşımını sosyal hizmetin bütüncül, katılımcı ve güçlendirici bakış açısıyla buluşturdu. Çocukların bilimsel öğrenme olanaklarının desteklenmesi, kadınlarla sağlık ve sürdürülebilirlik konularında bilgi paylaşımının geliştirilmesi ve yerel dayanışma ilişkilerinin güçlendirilmesi yoluyla proje, kırsal topluluklarda sürdürülebilir toplumsal katkının önemini ortaya koydu.